Het Proto-Iraans (niet te verwarren met het Oud-Iraans) is de gereconstrueerde vooroudertaal van alle Iraanse talen.
In de prehistorie splitste het Proto-Indo-Iraans zich in Proto-Iraans en Proto-Indo-Arisch, welke twee talen zich onafhankelijk van elkaar ontwikkelden.
De reconstructie van het Proto-Iraans veronderstelt een taalsysteem waaruit, als voorouderlijk systeem, alle vastgelegde Iraanse talen zijn voortgekomen. Het terugvinden van lexemen uit het Proto-Iraans vormt de basis van het etymologisch woordenboek van de Iraanse Talen.
Tijd en plaats van bestaan De vroegst betrouwbaar vastgelegde Iraanse taal, die al duidelijk een afwijking van het Proto-Iraans en onderscheidende kenmerken vertoont, is het Oud-Perzisch, de taal van de oude Perzische inscripties vanaf de 6e eeuw v.Chr. De kwestie van de datering van het archaïsche Avestisch, dat tot een ander, oostelijker gebied behoort, kan niet met dezelfde precisie worden beantwoord. De meest archaïsche variant ervan, de Gatha-taal, dat zich eveneens al had afgescheiden van het Proto-Iraans, dateert van ongeveer de 2e tot begin 1e millennium v.Chr. Deze data geven de uiterste grens aan van het bestaan van één enkele Proto-Iraanse taal.
Er bestaat geen consensus binnen de wetenschap over het gebied dat bewoond werd door de sprekers van het Proto-Iraans. Een aanzienlijk aantal wetenschappers lokaliseert de oude Iraniërs in het gebied van de Sintasjtacultuur (Beneden-Oeralgebied) en latere Andronovoculturen. Een andere kandidaat voor de titel van voorouderlijk thuisland van de Iraniërs is het gebied van de Jazcultuur, en mogelijk ook de late fase van het Archeologisch complex Bactrië-Margiana. De expansie van de Proto-Iraniërs vanuit hun veronderstelde thuisland leidde tot het uiteenvallen van de Proto-Iraanse taal in dialecten, waaruit de latere Iraanse talen zijn ontstaan.
Categorie:Iraanse taal