De Federale Synode van Protestantse en Evangelische Kerken in België (afgekort Federale Synode of FS; Frans: Synode fédéral des Églises protestantes et évangéliques de Belgique) is een Belgische koepelorganisatie van evangelische, pinkster- en andere protestantse kerkverbanden. De organisatie ontstond in 1998 met als doel evangelische kerkgenootschappen gezamenlijk te vertegenwoordigen tegenover de Belgische overheid.
Binnen de institutionele organisatie van de erkende protestants-evangelische eredienst vormt de Federale Synode samen met de Verenigde Protestantse Kerk in België (VPKB) de Administratieve Raad van de Protestants-Evangelische Eredienst (ARPEE; Frans: Conseil administratif du culte protestant et évangélique, CACPE). Dit gemeenschappelijke orgaan is de administratieve gesprekspartner van de burgerlijke overheid voor de protestants-evangelische eredienst.
Geschiedenis
Ontstaan De Federale Synode werd begin 1998 opgericht als overkoepelende organisatie van drie reeds bestaande evangelische organisaties: de Fédération Évangélique Francophone de Belgique (FEFB), de Evangelische Alliantie Vlaanderen (EAV) en het Verbond van Vlaamse Pinkstergemeenten (VVP). Later traden andere denominaties toe.
De oprichting vond plaats tegen de achtergrond van veranderingen binnen het Belgische protestantisme. Naast de historische protestantse kerken waren in de twintigste eeuw, en vooral vanaf de jaren 1970, talrijke evangelische en pinksterkerken ontstaan. Volgens Caroline Sägesser van het CRISP vertegenwoordigden de evangelische kerken tegen het einde van de twintigste eeuw ongeveer de andere helft van het Belgische protestantisme naast de kerken die in de VPKB waren verenigd.
Veel van deze evangelische denominaties hadden aanvankelijk geen rechtstreekse institutionele relatie met de Belgische overheid. Het Algemeen Rijksarchief beschrijft dat zij meer inspraak verlangden in de officiële vertegenwoordiging van het protestantisme en dat zij de exclusieve vertegenwoordigende positie van de VPKB ter discussie stelden.
De Federale Synode stelde volgens haar eigen geschiedschrijving bij haar oprichting de vertegenwoordiging van evangelische kerkgemeenten bij de Belgische overheid als een van haar belangrijkste doelstellingen. Daarbij ging het onder meer om aangelegenheden zoals protestants godsdienstonderwijs, aalmoezeniersdiensten en religieuze uitzendingen.
Oprichting van de ARPEE In november 1998 begonnen gesprekken tussen de historische protestantse kerken en de protestants-evangelische kerken over een gemeenschappelijke vertegenwoordiging. Na ongeveer vier jaar overleg keurden zowel de synode van de VPKB als die van de Federale Synode op 9 november 2002 de oprichting van een gezamenlijk administratief orgaan goed. De samenwerking trad op 1 januari 2003 in werking als de Administratieve Raad van de Protestants-Evangelische Eredienst (ARPEE/CACPE).
Ook de Federale Overheidsdienst Justitie vermeldt de oprichting op 9 november 2002 en omschrijft de ARPEE als de administratieve samenwerkingsstructuur tussen de VPKB en de Federale Synode.
De twee organisaties nemen op voet van gelijkheid aan de ARPEE deel en behouden buiten de aan de ARPEE toevertrouwde administratieve materies hun eigen autonomie. De ARPEE behandelt onder meer contacten met de overheid inzake erkende plaatselijke gemeenschappen, protestants-evangelisch godsdienstonderwijs en verschillende vormen van aalmoezenierswerk.
Organisatie De Federale Synode wordt bestuurd door een synodevergadering. De structuur van deze vergadering omvat een Nederlandstalige en een Franstalige kamer. Het dagelijks bestuur en de uitvoering van de genomen besluiten berusten bij een uitvoerende raad.
Volgens de statuten heeft de vereniging haar zetel in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. De statutair omschreven taak bestaat uit het optreden voor aangesloten denominaties en erkende organisaties als kerkelijke vertegenwoordigende instantie waar een dergelijke vertegenwoordiging vereist is, in het bijzonder via de ARPEE. Ook kan zij optreden als aanspreekpunt bij maatschappelijke en levensbeschouwelijke aangelegenheden.
De aangesloten plaatselijke kerkgemeenten behouden een aanzienlijke organisatorische zelfstandigheid. De Federale Synode organiseert zelf geen plaatselijke kerkdiensten of gebedsbijeenkomsten; deze behoren tot de verantwoordelijkheid van de aangesloten gemeenten en denominaties.
Omvang De precieze omvang van de achterban is moeilijk onafhankelijk vast te stellen, mede doordat de protestants-evangelische wereld uit een groot aantal autonome gemeenten en denominaties bestaat. In 2009 beschreef het Belgische weekblad Le Vif de Federale Synode als de organisatie waarin het merendeel van de Belgische evangelische kerken was verenigd.
Volgens cijfers die de Federale Synode zelf in 2026 op haar website publiceert, vertegenwoordigt zij meer dan 650 plaatselijke kerken, verdeeld over 20 denominaties, naast 18 aangesloten organisaties. De organisatie schat de gezamenlijke achterban op ongeveer 140.000 personen. Deze aantallen zijn cijfers van de organisatie zelf en zijn geen officiële Belgische bevolkingsstatistieken.
Positie binnen de protestants-evangelische eredienst In België is de protestants-evangelische eredienst een van de door de overheid erkende erediensten. De Federale Synode is daarbij een van de twee constituerende takken van de ARPEE, naast de VPKB. De ARPEE fungeert als het representatieve administratieve orgaan tegenover de overheid.
Deze constructie maakt het mogelijk dat protestantse kerken met uiteenlopende kerkelijke en theologische achtergronden gezamenlijk administratieve dossiers behandelen zonder daarvoor één kerkgenootschap te vormen. CRISP benadrukt dat de ARPEE geen bevoegdheid heeft over theologische of liturgische kwesties en dat de beide takken daarvoor autonoom blijven.
Het Algemeen Rijksarchief omschreef de ARPEE eveneens als een paritair samengestelde organisatie van vertegenwoordigers van de VPKB en van de Federale Synode.
Geloofsbasis De Federale Synode is confessioneel evangelisch. Volgens de statuten treedt zij op voor de aangesloten denominaties op basis van de geloofsbelijdenis van de World Evangelical Alliance. De organisatie verenigt evenwel kerkgenootschappen met verschillende historische, theologische en culturele achtergronden.
Voorzitterschap Sinds 2022 is David Vandeput voorzitter van de Federale Synode. Vanuit die functie is hij tevens covoorzitter van de ARPEE. Hij treedt in die hoedanigheid ook op bij overleg en gezamenlijke verklaringen van de in België erkende levensbeschouwelijke organisaties.
Literatuur
Zie ook
Protestantisme in België Verenigde Protestantse Kerk in België Evangelisch christendom Evangelische Radio- en Televisie Stichting (ERTS) Pinksterbeweging Religie in België
Externe link
Officiële website
Categorie:Protestantisme in België Categorie:Evangelisch christendom Categorie:Christelijke organisatie