De breedgerande poria (Irpex latemarginatus, synoniem: Oxyporus latemarginatus) is een schimmel uit de familie Irpicaceae. Het is een houtafbrekende poriënzwam die vooral voorkomt op dood hout van loofbomen, maar ook op levende bomen en veel zeldzamer op naaldhout kan worden aangetroffen.
Kenmerken Uiterlijke kenmerken Het eenjarige vruchtlichaam is resupinaat (korstvormig) en kan zich breed over het substraat uitbreiden. Het is vers wit tot crèmekleurig en betrekkelijk zacht; bij opdrogen wordt het steviger tot bros. De rand is steriel en vaak fijn vezelig. De poriën zijn relatief groot, hoekig en vaak onregelmatig van vorm. Er zijn ongeveer 1–3 poriën per millimeter. Bij oudere exemplaren kunnen de tussenwanden van de poriën inscheuren, waardoor het poriënoppervlak plaatselijk bijna tandvormig wordt.
Microscopische kenmerken De breedgerande poria heeft een monomitisch hyfensysteem. De generatieve hyfen zijn hyaliene, hebben geen gespen en zijn ongeveer 4–8 µm breed. De cystiden zijn smal knotsvormig tot cilindrisch en hebben aan de top een korrelige kristallijne incrustatie. Ze meten ongeveer 20–25 × 5–6 µm. De basidia zijn knotsvormig, viersporig en ongeveer 15–20 × 5–7 µm groot.
De basidiosporen zijn glad, hyaliene, dunwandig en smal ellipsoïde. Ze meten volgens Piątek ongeveer 5,5–7 × 3–4 µm. Een modernere taxonomische studie geeft een bereik van 5,5–7,5 × 3–4,2 µm.
Ecologie De breedgerande poria groeit voornamelijk op dood of sterk vermolmd hout van verschillende loofboomsoorten. Hij kan daarnaast op levende bomen worden gevonden en komt slechts zelden op naaldhout voor. De schimmel veroorzaakt witrot, waarbij bestanddelen van het hout, waaronder lignine, worden afgebroken. De soort is onder andere gevonden in bossen, parken, boomgroepen en andere habitats met oud of dood hout.
Taxonomie De soort werd in 1856 door Durieu en Montagne beschreven als Polyporus latemarginatus. Marinus Anton Donk plaatste hem in 1966 in het geslacht Oxyporus als Oxyporus latemarginatus.
In 2021 plaatsten Che-Chih Chen en Sheng-Hua Wu de soort op basis van morfologische kenmerken en moleculair-fylogenetisch onderzoek in het geslacht Irpex, waardoor de combinatie Irpex latemarginatus ontstond. Index Fungorum beschouwt Irpex latemarginatus als de huidige geaccepteerde naam. In Nederlandse bronnen wordt de soort nog veelal vermeld onder de naam Oxyporus latemarginatus.
Verspreiding De breedgerande poria heeft een zeer groot verspreidingsgebied en is uit verschillende werelddelen bekend. De soort komt voor in gematigde, subtropische en tropische gebieden en is onder meer bekend uit Europa, Azië en Noord- en Zuid-Amerika.
In Nederland geldt de breedgerande poria als 'zeldzaam'.
Categorie:Irpicaceae Categorie:Schimmelsoort