Vladimir (Volodya) Slepak (Moskou, 29 oktober 1927 - New York, 23 april 2015) was een Joodse dissident uit de Sovjet-Unie, een bekende refusenik en lid van de Moskou-Helsinki-groep. Samen met zijn vrouw Mariya (Masha) Slepak (geboren Rasjkovskaja) en zijn zonen Alexander en Leonid ijverde hij jarenlang voor het recht van Joden om uit de Sovjet-Unie te emigreren (naar Israël). Op 21 juni 1978 werd hij hiervoor veroordeeld tot vijf jaar ballingschap in Siberië.
Levensloop
Jeugd Vladimir Slepak was de zoon van Solomon (Semyon) en Fanya Slepak. Solomon was een revolutionaire bolsjeviek en een halsstarrig communist. De eerste zeven jaren woonde hij in China, waar zijn vader werkte als Sovjet nieuwscorrespondent. Als kind verbleef hij met zijn ouders in Peking en Moekden (tegenwoordig Shenyang), waar zijn vader werkte voor het Russische persagentschap Tass. In juni 1950 studeerde hij af als ingenieur in de radio-elektronica Huwelijk In 1951 huwde hij de arts Mariya Rasjkovskaja.
Begin van hun emigratie-wens Vanaf 1951 werd een groep voornamelijk Joodse artsen in Moskou ervan beschuldigd een samenzwering op het touw te zetten om Sovjet-leiders te vermoorden met de hulp van het internationale jodendom en westerse geheime diensten (het zgn. artsenkomplot). Vele collega-artsen van Mariya werden ontslagen, gearresteerd en gefolterd. Marya kende die artsen en kon niet begrijpen waar ze van beschuldigd werden; door deze Stalin-repressie begon het koppel het Sovjet-systeem in vraag te stellen. De Zesdaagse oorlog en het groeiende antisemitisme in de Sovjet-Unie bracht hun voornemen om te emigreren in een stroomversnelling.
Refuseniks In 1969 kon Masja Vladimir overtuigen om de weg van de emigratie in te slaan omdat ze geen toekomst meer zag voor Joden in de toenmalige Sovjet-Unie; ze namen ontslag uit hun veilige jobs, hadden steeds meer contact met andere dissidenten en vroegen keer op keer exil aan (voor de eerste maal in 1970); via contacten met Westerse journalisten en Joodse activisten begonnen ze wereldbekendheid te verwerven. Vooral hun activiteiten in verband met de Moskou-Helsinki-controlegroep maakte van Vladimir Slepak het boegbeeld van de Refuseniks:Ook Refusniks of Gevangenen van Zion genoemd mensen die door de Sovjet-autoriteiten steevast geweigerd werden om naar het buitenland te emigreren. Hij werkte mee aan het opstellen van een 70-tal documenten in verband met schending van de Helsinki-akkoorden door de Sovjet-Unie. Hun appartement in het centrum van Moskou vormde in de jaren 1970 en 1980 het middelpunt van de beweging voor lotgenoten en geïnteresseerde buitenlanders die hun zaak wereldkundig maakten buiten de Sovjet-Unie.hun appartement bevond zich aan de Gorkistraat 15, op de achtste verdieping.
Proces en verbanning Op 1 juni 1978 werd hij - samen met zijn vrouw - gearresteerd wegens hooliganisme (artikel 206, pt2 van de RSFSR criminele code), omdat hij pamfletten uit het raam van zijn flat had gehouden met de tekst Laat ons gaan naar onze zoon in Israël. Agenten van de KGB probeerden de pamfletten te verwijderen. De dag nadien werd hij overgebracht naar de Butyrka-gevangenis. Op 21 juni van datzelfde jaar kwam zijn rechtszaak voor en werd hij op basis van artikel 43 van de RSFSR criminele code zonder verdere uitleg veroordeeld tot 5 jaar ballingschap. Zijn beroep hierop werd afgewezen en eind juli 1978 werd hij onder escorte verplaatst naar Oost-Siberië.zijn verbannings-adres was: Chita Region, Aginskoje district, in het dorp Tsokto-Khangil Tot december 1982 wordt hij daar ingezet als mecanicien op een kolchose. De met gezondheidsproblemen kampende Mariya werd veroordeeld tot 3 jaar voorwaardelijk. Hiertegen ging ze niet in beroep. Ze reisde haar man vele malen achterna.
De zonen In 1977 kreeg zijn zoon Alexander (Sanya) een uitreisvisum om medicijnen te gaan studeren in de Verenigde Staten van Amerika (Temple University, Philadelphia). Leonid volgde in 1979. Vanaf de jaren 1980 begonen zij te ijveren voor het recht op emigratie uit de Sovjet-Unie van hun ouders. De toenmalige burgemeester Ed Rendell en de toenmalige senator Arlen Specter ijverden mee (beiden waren zonen van Russisch-Joodse ouders).
De uiteindelijke emigratie Op 13 oktober 1987 kregen ze uiteindelijk het verlossende telefoontje van de Sovjet-overheidsinstelling voor Visa en Registratie OVIR (ОВИР, Отдел виз и регистрации) dat ze konden emigreren naar Israël, na 17 jaar van weigeringen. Ze verlieten de Sovjet-Unie op 25 oktober 1987.
Hun verdere leven Ze leefden als arme mensen in Israël. Vladimir Slepak kon niet begrijpen dat zijn zonen verkozen om hun leven niet in Israël, maar in de Verenigde Staten van Amerika verder te zetten. Omdat hun beide zonen (en hun vijf kleinkinderen) er leefden verbleven de ouders er regelmatig. Vladimir stierf in op 23 april 2015 in New York. Zijn lichaam werd overgevlogen vanuit de VSA naar Jeruzalem. Zijn vrouw stierf in 2017 en werd eveneens begraven in Jeruzalem.
Biografie In 1996 publiceerde Chaim Potok (in samenwerking met de familie Slepak) een kroniek van hun leven met als titel The gates of November. Het werd in het Nederlands vertaald onder de titel De familie Slepak en vertelt hun versie van de feiten.
Categorie:Dissident uit de Sovjet-Unie Categorie:Zionisme