Prisma is een bloemlezing uit de moderne Nederlandse poëzie, verzameld, ingeleid en van een naschrift voorzien door D.A.M. Binnendijk en in 1930 uitgegeven door De Waelburgh te Blaricum. De volledige titel luidt Prisma. Bloemlezing uit de Nederlandsche poëzie na 1918. De bundel was nadrukkelijk bedoeld als tegenhanger van Nieuwe geluiden (1924) van Dirk Coster en gaf de aanzet tot de zogenoemde vorm-of-ventdiscussie.J.J. Oversteegen, Vorm of vent. Opvattingen over de aard van het literaire werk in de Nederlandse kritiek tussen de twee wereldoorlogen. Amsterdam, Athenaeum-Polak & Van Gennep, 1969.
Achtergrond Waar Coster in Nieuwe geluiden het gedicht beoordeelde naar ethische en levensbeschouwelijke maatstaven, koos Binnendijk uitdrukkelijk voor een autonomistische, op de vorm gerichte poëtica. Daarin sloot hij aan bij de opvattingen van Martinus Nijhoff en van zijn vriend en raadsman H. Marsman, die het gedicht als een zelfstandig taalkunstwerk beschouwden. In zijn inleiding stelde Binnendijk dat de eigenlijke bouwstof van de poëzie het woord was, in zijn volle omvang en rijkste betekenis, en niet de boodschap, de overtuiging of het sentiment.Jozef Cantré, de lezende tekenaar (41) – Prisma, D.A.M. Binnendijk. Geraadpleegd op 14 juni 2026.
Inhoud en opzet De bloemlezing bevatte werk van dichters die na 1918 naar voren waren gekomen, onder wie Nijhoff en Marsman. De selectie was niet thematisch geordend, omdat een onderwerpsgerichte ordening volgens Binnendijk de gedichten in een ideologisch keurslijf zou dwingen. De titelpagina werd verlucht met een illustratie van de Vlaamse graficus Jozef Cantré, die kort daarvoor ook Nieuwe geluiden had vormgegeven.Catalogus 59: D.A.M. Binnendijk, antiquariaat Fokas Holthuis. Geraadpleegd op 14 juni 2026.
Prisma-debat De verschijning van Prisma ontketende een felle polemiek die als het Prisma-debat de literatuurgeschiedenis is ingegaan en die samenvalt met de bredere vorm-of-ventdiscussie. Tegenover Binnendijks nadruk op de vorm stelden Menno ter Braak en E. du Perron het primaat van de persoonlijkheid, de zogenoemde vent, achter het werk. De discussie werd voor een belangrijk deel uitgevochten in brieven en tijdschriftbijdragen en betrok ook Marsman in haar kring.Sjoerd van Faassen, 'De vriend, de raadsman, de chef, in kwesties als deze… H. Marsman, D.A.M. Binnendijk en de polemiek rond de bloemlezing Prisma (1930)', in: Schrift & signatuur. Amsterdam/Den Haag, 2012, p. 375-397.
Drukken Van Prisma verscheen in 1930 één druk bij De Waelburgh te Blaricum, gebonden in linnen met een bandontwerp van Jozef Cantré.
Zie ook Nieuwe geluiden Vorm-of-ventdiscussie
Referenties
Categorie:Nederlandstalige poëzie Categorie:Boek uit 1930