{ "type": "ExternalData", "service": "geopoint", "ids": "Q3508014" } De Synagoge van Aarlen (Frans: Synagogue d'Arlon) is een synagoge aan de Rue de la Synagogue in Aarlen, in de Belgische provincie Luxemburg. Het gebouw werd tussen 1863 en 1865 opgetrokken naar ontwerp van de provinciale architect Albert Jamot en in 1865 ingewijd. De synagoge wordt in gespecialiseerde bronnen aangeduid als de eerste in België gebouwde synagoge en geldt als de oudste synagoge van het land. In 2005 werd de volledige synagoge door het Waalse Gewest als monument geklasseerd.
Geschiedenis De joodse gemeenschap van Aarlen was reeds in de eerste helft van de 19e eeuw relatief omvangrijk. Volgens een volkstelling uit 1834 woonden er 102 joden in de stad, ongeveer twee procent van de bevolking. Het ging voornamelijk om handelaars afkomstig uit de Elzas, Lotharingen en het Saarland.
In 1860 besloot de Israëlitische gemeenschap van Aarlen een synagoge te laten bouwen. De plannen waren van Albert Jamot, die als provinciaal architect werkzaam was. De bouw vond plaats tussen 1863 en 1865 en de synagoge werd in 1865 ingewijd. Volgens de stad Aarlen was het de eerste synagoge in België die grotendeels met publieke middelen werd gefinancierd. Het gebouw werd na de ingebruikname verder ingericht en gedecoreerd; deze werkzaamheden waren in 1872 voltooid.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd ook de joodse gemeenschap van Aarlen getroffen door de anti-Joodse maatregelen en deportaties van de Duitse bezetter. In de zomer van 1943 leefden nog slechts enkele Belgische joodse gezinnen in Aarlen; zij doken vervolgens onder. Joodse woningen werden door de bezetter gevorderd en de synagoge werd als opslagplaats voor veevoer gebruikt.
Architectuur Het Center for Jewish Art classificeert de synagoge als neoromaans. De stad Aarlen omschrijft de bouwstijl als romaans-byzantijns en wijst op oriëntaliserende elementen in de voorgevel. De voorgevel wordt geflankeerd door twee smalle torens. Een hoge centrale rondboog omvat de ingang en het daarboven gelegen roosvenster.
In de topgevel bevinden zich twee gekoppelde openingen. Volgens de beschrijving van de stad verwijzen deze naar de twee Tafelen der Wet, een motief dat eveneens in het driehoekige fronton voorkomt.
Bescherming en restauratie In 2005 mondde de beschermingsprocedure uit in een ministerieel besluit waarbij de volledige synagoge als monument werd geklasseerd.
In 2014 moest het gebouw worden gesloten wegens ernstige vochtproblemen en aantasting door huiszwam, waardoor ook de stabiliteit in gevaar kwam. De daaropvolgende restauratie liep van 2014 tot 2019. In 2016 werd de benodigde restauratiesom op ongeveer 400.000 euro geraamd. Het Waalse Gewest nam volgens de Stichting Auschwitz zestig procent van dat bedrag voor zijn rekening; het resterende deel kwam ten laste van de stad Aarlen.
De restauratie kreeg ook aandacht doordat de Association des musulmans d'Arlon in 2015 een inzameling organiseerde voor het behoud van de synagoge. De vereniging schonk 2.405 euro voor de werkzaamheden. Bij de restauratie werden zowel de voorgevel als het interieur van de gebedsruimte hersteld. In september 2019 werd de synagoge opnieuw ingewijd en in gebruik genomen.
Bronnen
Categorie:Synagoge in België Categorie:Bouwwerk in Aarlen Categorie:Beschermd erfgoed in Wallonië