{ "type": "ExternalData", "service": "geopoint", "ids": "Q3508054" } De Synagoge van Luik (Frans: Synagogue de Liège) is een synagoge aan de Rue Léon Frédéricq 19 in Luik, België. Het gebouw werd ontworpen door de Luikse architect Joseph Rémont en in 1899 ingewijd. De synagoge is een eclectisch bouwwerk waarin onder meer romaanse, Byzantijnse, Moorse en andere mediterrane architectuurelementen zijn verwerkt. Sinds 28 november 2005 is het gebouw beschermd als monument in het Waals Gewest.
De synagoge wordt gebruikt door de Joodse gemeenschap van Luik. Aan het gebouw is tevens het Musée de la Communauté Israélite de Liège, ook bekend als het Musée Serge Kruglanski, verbonden. Het museum bezit religieuze en historische voorwerpen en behandelt de geschiedenis van het Joodse leven in Luik.
Geschiedenis Een georganiseerde Joodse gemeenschap ontstond in Luik in het begin van de negentiende eeuw. De gemeenschap ressorteerde aanvankelijk onder die van Maastricht en kwam in 1834 onder het gezag van het Centraal Israëlitisch Consistorie van België. In 1840 telde de Luikse gemeenschap volgens het European Jewish Archives Portal 23 gezinnen, samen ongeveer 88 personen. De gemeenschap groeide vervolgens mede door immigratie uit Nederland en Nederlands-Limburg, de Elzas, Groot-Brittannië en het Duitse Rijk.
Bij koninklijk besluit van 7 februari 1876 werd de Communauté Israélite de Liège officieel erkend. De gemeenschap beschikte aanvankelijk niet over een speciaal voor haar gebouwd gebedshuis. Na bijeenkomsten in particuliere woningen werd de kapel van het voormalige Hospice Saint-Julien als synagoge ingericht. Door de verdere groei van de gemeenschap ontstond behoefte aan een groter gebouw.
De huidige synagoge werd naar ontwerp van Joseph Rémont gebouwd en in 1899 ingewijd. De bouw paste in een periode waarin de Joodse gemeenschap van Luik zich institutioneel en demografisch verder ontwikkelde.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd de Joodse bevolking van Luik zwaar getroffen door vervolging en deportatie. In de synagoge bevinden zich gedenktekens voor slachtoffers van de Holocaust en voor Joodse verzetsstrijders. Historisch onderzoek naar de Jodenvervolging in Luik is onder meer verricht door Thierry Rozenblum, die hiervoor gebruikmaakte van de archieven van de stad Luik.
Na de oorlog werden de religieuze en gemeenschapsactiviteiten hervat. Volgens het European Jewish Archives Portal vestigden zich in de naoorlogse periode ook Joodse gezinnen uit onder meer Libanon en Syrië in Luik. In 1984 werd het Musée de la Communauté Israélite de Liège opgericht, dat eveneens bekendstaat als het Musée Serge Kruglanski. Een deel van de collectie bestaat uit voorwerpen die verband houden met de Joodse religie en de geschiedenis van de Luikse gemeenschap. Voorwerpen uit het museum werden ook uitgeleend voor tentoonstellingen in andere Luikse musea.
Op 28 november 2005 werd de synagoge als monument beschermd door het Waals Gewest.
Architectuur De architectuur van de synagoge wordt als eclectisch omschreven. Het Waalse erfgoedregister wijst op elementen uit de Romeinse architectuur, de Lombardisch-romaanse bouwkunst en de islamitische architectuur, waaronder samengestelde kapitelen, boogfriezen en hoefijzerbogen. Het Center for Jewish Art omschrijft het gebouw daarnaast als Italiaans of neotoscaans van karakter, gecombineerd met elementen die aan Moorse architectuur herinneren. De verschillende omschrijvingen weerspiegelen het samengestelde karakter van het ontwerp.
De voorgevel bestaat uit witte natuursteen afgewisseld met roodkleurige horizontale banden en rust op een plint van blauwe hardsteen. De hoofdingang wordt geflankeerd door zuilen met Byzantijns geïnspireerde kapitelen en is voorzien van een hoefijzerboog. Aan weerszijden staan twee naar voren springende vierkante torentjes met kleinere zijingangen. De vensters en de horizontale geleding van de gevel sluiten aan bij dezelfde decoratieve opbouw.
Het interieur heeft een basilicale indeling met een hoge middenbeuk en twee lagere zijbeuken. Zuilenarcades scheiden de beuken en dragen de vrouwengalerij. Aan de zijde tegenover de hoofdingang bevindt zich de apsis met de Thora-ark en de bima. Ook het historische meubilair sluit volgens het Waalse erfgoedregister stilistisch aan bij de architectuur van het gebouw.
Museum en gemeenschapsfunctie Het museum bij de synagoge documenteert de Joodse geschiedenis van Luik en bewaart onder meer religieuze gebruiksvoorwerpen. Het wordt aangeduid als het Musée de la Communauté Israélite de Liège en als het Musée Serge Kruglanski. In 2012 leende het museum voorwerpen uit voor de tentoonstelling Judaïca & Hebraïca in het Grand Curtius, waarmee delen van de collectie ook buiten de synagoge werden getoond.
Naast haar functie als gebedshuis heeft de synagoge ook een culturele en educatieve functie. Er worden onder meer bezoeken en activiteiten georganiseerd die betrekking hebben op het jodendom en de geschiedenis van de Joodse gemeenschap in Luik.
Explosie in 2026 In de vroege ochtend van 9 maart 2026 vond bij de hoofdingang van de synagoge een explosie plaats. Daarbij vielen geen gewonden, maar de synagoge en gebouwen aan de overzijde van de straat liepen materiële schade op. Onder meer ramen werden door de explosie vernield.
Het federaal parket nam het onderzoek over wegens mogelijke aanwijzingen voor een terroristisch misdrijf. Onder anderen minister van Binnenlandse Zaken Bernard Quintin en burgemeester Willy Demeyer omschreven de gebeurtenis als een antisemitische daad. Rabbijn Joshua Nejman waarschuwde op de dag van de explosie dat over het precieze motief niet vooruitgelopen moest worden zolang het gerechtelijk onderzoek liep.
Op 3 mei 2026 werd de synagoge tijdens een besloten bijeenkomst opnieuw in gebruik genomen, onder verscherpte beveiliging.
Eind juni 2026 meldde de Belgische politie dat verdachten in het onderzoek waren geïdentificeerd. Bij huiszoekingen in het gerechtelijk arrondissement Luik waren zeven personen opgepakt. Over hun identiteit en precieze rol werden vanwege het lopende onderzoek aanvankelijk geen nadere gegevens bekendgemaakt.
Bronnen
Categorie:Synagoge in België Categorie:Bouwwerk in Luik (stad) Categorie:Beschermd erfgoed in Wallonië