De Gedenksteen Charles Dresse (ook Gedenkkruis voor adjudant Charles Dresse) is een Eerste Wereldoorlog-monument in Poelkapelle, een deelgemeente van Langemark-Poelkapelle. Het staat langs de Poperingestraat, tegenover huisnummer 27, ongeveer 2300 meter ten noordoosten van de kerk van Poelkapelle. Het gedenkteken herinnert aan de Belgische adjudant Charles Dresse, die op deze plek sneuvelde op 28 september 1918, de eerste dag van het geallieerde eindoffensief. Het is sinds 1 juli 2009 beschermd als monument.
Historische achtergrond Charles Dresse Charles Dresse werd op 23 januari 1897 in Luik geboren als zoon van een industrieel uit Verviers. Toen de Eerste Wereldoorlog uitbrak, was hij leerling aan het jezuïetencollege Saint-Servais in Luik. Carli, zoals hij genoemd werd, wilde zich meteen als oorlogsvrijwilliger aanmelden, maar zijn vader vond hem met zijn 17 jaar te jong. Uiteindelijk kreeg hij toch toestemming en op Kerstmis 1914 verliet hij het ouderlijk huis. Via Nederland bereikte hij op 5 januari 1915 het Centre d'Instruction in Fécamp, waar hij bij het 14de Linieregiment werd ingedeeld.
Na een verblijf in het kamp van Isigny-sur-Mer werd hij achtereenvolgens korporaal en sergeant, en in januari 1916, na één jaar dienst, adjudant. In maart 1916 volgde hij een opleiding tot mitrailleur in Criel-sur-Mer en ging hij over naar het 9de Linieregiment. Op 21 mei 1916 kwam hij aan het front bij Diksmuide, in de sector van Ramskapelle. In augustus 1917 kreeg hij in Merkem een vermelding op het regimentsorder, omdat hij samen met soldaat Warnier onder hevig mitrailleurvuur twee gewonde kameraden terug binnen de eigen linies had gebracht.
28 september 1918 De verovering van de heuvelrug bij Westrozebeke was voor de Belgische eenheden een van de zwaarste episodes van de oorlog. Op de eerste dag van het eindoffensief rukte het 9de Linieregiment zo snel op dat het om 9.30 uur zijn doel al voorbij was. Het regiment belandde in de moerassige vallei van de Watervlietbeek, waar het op zware tegenstand stuitte van de betonnen bunkers en prikkeldraadversperringen van de Flandern II-Stellung. Het bataljon brak door de stelling, maar had na het oversteken van de weg Vijfwegen-Westrozebeke een gevaarlijke voorsprong op de eenheden links en rechts ervan. Om 10 uur zetten Beierse en Saksische troepen gecoördineerde flankaanvallen in vanuit Vijfwegen en hoogte 25. De verliezen waren enorm: de 5de compagnie verloor al haar officieren en de commandant van de 6de compagnie raakte gewond, zodat lagere rangen het bevel moesten overnemen.
Tijdens de terugtocht naar de Ferme Davout merkte de 21-jarige Dresse dat er geen bevelen meer doorkwamen. Als hoogste in rang nam hij bij het Bultekot, de hoeve naast het huidige gedenkteken, de leiding op zich. Aan het hoofd van een groep manschappen stormde hij op een Duits mitrailleursnest af dat de weg naar de Ferme Davout versperde. De aanval slaagde, maar Dresse werd bij het begin ervan dodelijk getroffen door een kogel in de borst.
Graf en gedenkteken thumb|Het gedenkkruis in 1973(collectie In Flanders Fields Museum) Onderluitenant Auguste Aerts, een vriend van Dresse, zorgde in oktober 1918 voor een voorlopig graf. De ouders vernamen pas op 11 november 1918, de dag van de wapenstilstand, dat hun zoon gesneuveld was. Op 10 september 1919 stuurde Aerts de moeder een brief met de ligging van het graf, samen met een plannetje en foto's om de plek in het verwoeste landschap te kunnen terugvinden. Later werd het stoffelijk overschot overgebracht naar de Belgische militaire begraafplaats Westvleteren (graf 674).
Enkele jaren later kocht Edmond Dresse, de vader van Charles, het perceel van de eigenaar van het aanpalende land voor een symbolisch bedrag, en schonk hij geld aan de weeskinderen van Poelkapelle. Het gedenkteken werd ontworpen door de Luikse architect E. Deshayes, onder meer bekend van de Sint-Hubertuskerk in Aubel (1907-1909), en uitgevoerd door steenhouwer E. Libois, eveneens uit Luik. Het werd op 18 september 1922 officieel ingehuldigd, vier jaar na de dood van Dresse. Lange tijd kwam de familie Dresse elk jaar vanuit Wallonië naar Poelkapelle om hulde te brengen.
Ongeveer 2500 meter zuidoostelijker, in Westrozebeke, staat een vergelijkbaar privégedenkteken voor luitenant Juul De Winde, die dezelfde dag sneuvelde tijdens de aanval op de Zeugeberg.
Uiterlijke kenmerken thumb|upright|De zuil met het calvariekruis Het gedenkteken vertoont in zijn opbouw kenmerken van een typisch Belgisch grafmonument, maar wordt bekroond door een Bretoens calvariekruis. Het staat binnen een vierkante omheining van gecementeerde baksteen, afgedekt met hardstenen platen. Op de vier hoeken en op de hardstenen paaltjes naast het versierde smeedijzeren hek staan hardstenen bollen.
Op een voetstuk met drievoudige geleding staat een zuil met daarop een kruis met Christus, geflankeerd door beelden van Maria en Johannes op consoles. Op het kruis staat bovenaan "I.N.R.I." en onderaan een doodshoofd met gekruiste beenderen. Op de zuil staan twee gekruiste palmtakken met een doek, het opschrift "In mémoriam Charles Dresse né à Liège le 23.1.1897 tombé à l'ennemi le 28 Sept. 1918. Volontaire de 1914. Adjudant au 9e de Ligne", "R.I.P." en onderaan twee oorlogsmedailles.
thumb|De Franstalige tekst op het voetstuk Bovenop het voetstuk is in hoogreliëf een vaandel gekruist met een zwaard afgebeeld, samen met een bloemkrans, een helm en een lauwertak. Op de voorkant staat in het Frans de legervermelding van 28 april 1919, die Dresse prijst als een uitzonderlijk dappere onderofficier die door een kogel in het hart werd getroffen toen hij met zijn mannen een mitrailleursnest bestormde, gevolgd door "Priez pour Lui". Op de linkerkant staat een Nederlandstalige tekst: "Ter Roemrijke Nagedachtenis van Charles Dresse. Geboren te Luik den 23ten Januari 1897. Oorlogsvrijwilliger van 1914. Adjudant bij het 9e Regiment Voetvolk. Door den Vijand geveld, Viel Hij op deze Plaats den 28ten September 1918. Na zijn Leven voor de Vrijheid van het Vaderland te Hebben Geofferd." en "Bid Voor Hem". De letters zijn uitgehouwen en zwart geschilderd. Het monument is gesigneerd door Deshayes en Libois.
Het geheel is 481 centimeter hoog, 918 centimeter breed en 1015 centimeter diep.
Zie ook Honderddagenoffensief Captain Ewen J Brodie-monument
Externe links Gedenkkruis voor adjudant Charles Dresse – Inventaris Onroerend Erfgoed
Categorie:Eerste Wereldoorlog-monument in België Categorie:Onroerend erfgoed in Langemark-Poelkapelle Categorie:Beschermd monument in Vlaanderen Categorie:Langemark-Poelkapelle Categorie:1918