Het braamporiebultje (Xenodidymella applanata, synoniem: Didymella applanata) is een microscopische zakjeszwam uit de familie Didymellaceae. De soort is een pathogeen van planten uit het geslacht Rubus en wordt vooral aangetroffen op framboos (Rubus idaeus). De schimmel veroorzaakt bij framboos de plantenziekte die in het Engels raspberry spur blight wordt genoemd.
Kenmerken Uiterlijke kenmerken De infectie veroorzaakt bij frambozen aanvankelijk paarsachtige vlekken rond de knoppen van jonge stengels. Deze kunnen zich in de lengte over de stengel uitbreiden. In de herfst en winter verkleuren aangetaste delen vaak grijs tot zilvergrijs. Op deze plekken kunnen de kleine zwarte vruchtlichamen van de schimmel zichtbaar worden. Aangetaste knoppen lopen het volgende voorjaar soms niet uit of vormen slechts zwakke scheuten.
De geslachtelijke vruchtlichamen zijn pseudotheciën. Bij het onderzochte typemateriaal waren deze afzonderlijk, bolvormig tot bijna bolvormig en ongeveer 225–265 × 210–260 µm groot. Ze bezitten één opening (ostiool).
Microscopische kenmerken De asci zijn cilindrisch, achtsporig en ongeveer 50–60 × 10,5–14,5 µm groot. De ascosporen liggen tweerijig in de asci. Ze zijn breed spoelvormig, glad, kleurloos en recht tot enigszins gebogen. De sporen zijn eenmaal gesepteerd en bij het septum iets ingesnoerd; de bovenste cel is doorgaans iets breder dan de onderste. Ze meten ongeveer 11,5–15,5 × (4–)5,5–7,5 µm.
De ongeslachtelijke vorm produceert pycnidiën. De daarin gevormde conidiën zijn ellipsoïde tot eivormig, kleurloos, gladwandig en doorgaans ongesepteerd. Ze meten ongeveer 5–7 × 2–3 µm.
Ecologie Het braamporiebultje is voornamelijk bekend als ziekteverwekker van framboos, maar is incidenteel ook op andere soorten van het geslacht Rubus aangetroffen. Infectie wordt bevorderd door nat weer. De schimmel vormt verschillende typen sporen, waarbij de eerste infecties in het voorjaar ontstaan en verdere verspreiding gedurende de zomer kan plaatsvinden. Infectie vindt onder andere plaats via bladstelen en knoppen.
Taxonomie De soort werd in 1875 door Gustav Niessl von Mayendorf oorspronkelijk beschreven als Didymosphaeria applanata. Pier Andrea Saccardo plaatste hem in 1882 als Didymella applanata in het geslacht Didymella.
De ongeslachtelijke vorm werd lange tijd onder de naam Phoma argillacea onderscheiden. Op basis van moleculair-fylogenetisch onderzoek naar de familie Didymellaceae plaatsten Chen, Jiang, Zhang, Cai en Crous de soort in 2015 in het nieuw beschreven geslacht Xenodidymella. De huidige combinatie luidt daardoor Xenodidymella applanata (Niessl) Q. Chen & L. Cai. De soort is de typesoort van het geslacht Xenodidymella.
De Nederlandse NDFF Verspreidingsatlas gebruikt vooralsnog de naam Didymella applanata voor het braamporiebultje.
Verspreiding De soort is onder andere uit verschillende Europese landen bekend. Ook in Nederland is hij aangetroffen. In het taxonomische onderzoek van Chen et al. werden Nederlandse collecties van framboos uit onder andere Breda en Baarn onderzocht; materiaal uit Breda werd aangewezen als epitype van de soort.
In Nederland staat het braamporiebultje in de NDFF Verspreidingsatlas vermeld als 'zeer zeldzaam'.
Categorie:Didymellaceae Categorie:Schimmelsoort Categorie:Plantenziekte