De Odd Fellows Grootloge van Nederland en België is een orde of koepelorganisatie van Odd Fellows loges, welke de gezamenlijke vertegenwoordiging vormt in beide landen van de Independent Order of Odd Fellows (I.O.O.F.). De I.O.O.F. is een wereldwijd inwijdingsgenootschap op humanitaire basis welke haar hoofdzetel heeft in de Verenigde Staten.
De filosofie van de Odd Fellows is ontstaan in Engeland en begin negentiende eeuw door emigranten overgebracht naar de Verenigde Staten. De leden van de Independent Order of Odd Fellows streven door hun werkzaamheden naar zingeving, persoonlijke ontwikkeling en maatschappelijke betrokkenheid. Kernwoorden zijn Vriendschap, Liefde en Waarheid welke symbolisch worden weergegeven in het embleem van de I.O.O.F., drie met elkaar verbonden schakels.
De Odd Fellows Grootloge van Nederland en België kent anno 2026 ruim 60 loges.
Structuur
Loges, clubs en kampementen Binnen de Odd Fellows Grootloge van Nederland en België bestaan drie typen loges:
mannenloges (ook wel broederloges genoemd) vrouwenloges, beter bekend als Rebekkahloges gemengde loges, waar zowel mannen als vrouwen lid van kunnen zijn. Elke loge is een zelfstandige vereniging, maar werkt onder een charter wat zij ontvangen heeft van de orde. Naast de loges is er ook de mogelijkheid om een club te vormen, dit is een groep Odd Fellows die regelmatig bij elkaar komt maar (nog) niet formeel de status van loge heeft.
Tenslotte zijn er de zogeheten kampementen, welke als doel hebben het contact tussen de leden van de loges binnen een regio te bevorderen en het gedachtegoed van de Odd Fellows verder te verdiepen. Er zijn kampementen voor zowel mannen als voor vrouwen.
Bestuur Het hoofdbestuur van de orde - ook wel grootbestuur of grootloge genoemd - kende lange tijd uitsluitend mannelijke leden. In 1950 werd de Rebekkahraad gevormd als overkoepelend orgaan voor de Rebekkahloges en in 1972 werd dit het zelfstandige bestuur hiervoor, onder een charter van de orde. Eind twintigste eeuw ontstond echter de wens om meer een gezamenlijk bestuur te vormen en op 25 mei 2002 werd het gemengde hoofdbestuur voor Nederland en België geïnstalleerd, wat vanaf dat moment het bestuur vormde voor alle loges binnen de orde.
Het hoofdbestuur staat onder voorzitterschap van de grootmeester, welke wordt bijgestaan door een zestal bestuursleden waaronder de grootsecretaris en de grootpenningmeester. Hiernaast kent de orde een broederraad en een zusterraad, waarin vertegenwoordigers van respectievelijk de broederloges en de Rebekkahloges periodiek samenkomen.
Graden Binnen de Odd Fellows Grootloge voor Nederland en België wordt een gradenstelsel gehanteerd, ofwel niveaus van inwijding. De loges - zowel de broederloges als de Rebekkahloges - kennen vier logegraden, de kampementen kennen drie kampementsgraden. De graden van de Rebekkahloges wijken daarmee af van die in de Verenigde Staten, waar slechts een enkele logegraad wordt toegepast.
Daarnaast zijn er twee grootlogegraden: de ex-meestergraad voor hen die Voorzittend Meester zijn geweest van een loge, en de grootlogegraad voor de leden van het hoofdbestuur. Elke graad kent een eigen kernwoord, kleur en symbolen.
Actieve loges miniatuur|Borg Welgelegen, Borgercompagnie. Plaats van bijeenkomst Odd Fellows loges Sappemeer.Onderstaand een overzicht van de actieve loges vallende onder de Odd Fellows Grootloge van Nederland en België, anno 2026. Nr. Naam Zetel OprichtingBroederloges07.Drie SchakelsGroningen20-03-189912.AmstelKrommenie04-10-190314.John WelchSappemeer19-01-190715.Sint MaartenGroningen17-12-191016.MaaslogeRotterdam04-11-191118.RijnlogeVelp06-06-191419.EricaMeppel19-12-191420.ZaanlogeZaandam13-03-191521.Zeven SterrenApeldoorn13-05-191622.CallunaAssen23-09-191623.HumanitasDen Haag01-11-191636.EemlogeBaarn15-11-192137.Graaf AdolfWinschoten10-12-192139.VerdraagzaamheidlogeEnschede30-05-192240.IJmondlogeVelsen-Zuid05-10-192243.Sic SemperUtrecht20-01-192346.AnkerlogeSteenwijk27-10-192352.GraafschapZutphen28-04-192858.NeptunusDen Helder29-01-193659.SemsVeendam31-10-193660.Czaar PeterZaandam06-05-194061.Johan Willem FrisoHeerenveen07-12-194963.F.D. RooseveltWinschoten21-06-195264.TwentheHengelo29-05-195466.WaterpoortlogeSneek07-02-195970.ThriantalogeEmmen16-12-196572.EvolutieEindhoven21-09-196877.James L. RidgelyEmmeloord15-10-197081.DingspelEmmen24-01-197683.FlevolandDronten12-10-197984.Panta RheiAlmelo06-11-197985.MagnuslogeSchagen20-03-198286.StroomdalAssen25-01-198693.SchoklandEmmeloord20-09-199794.TurfschipBreda21-04-200195. Alcmaria Alkmaar 25-04-2007Rebekkahloges06.DaphneApeldoorn22-05-194807.GroningenGroningen16-01-194908.VertrouwenAlkmaar14-05-194915.Marijke MuoiLeeuwarden17-10-195316.Dr. Aletta JacobsUtrecht23-05-195518.Margaretha HardenbergVeendam18-03-195719.CampanulaAssen05-06-195720.FalgaDen Helder03-10-195921.IrisHeerenveen14-11-195922.StuwkrachtSappemeer15-04-196127.Marie CurieEindhoven21-09-196829.De DuinroosVelsen-Zuid09-09-196932.BoerhoornEmmen20-10-197235.DivergentaKrommenie18-01-197536.AnjerSneek25-10-198037.SchalmeiHoogeveen06-02-198238.ZeeasterDronten15-01-198341.AmphoraVeendam03-06-198942.SuyderseeEmmeloord17-02-199046.Rosa CaninaWinschoten20-04-199648.CarnicaMeppel09-09-200050.PhoenixRotterdam15-01-2024Gemengde loges01.Carry van BruggenZaandam02.SmalenaDrachten05-03-202204.SleutelDen Haag27-11-2023201.BraboBreda16-02-2019
Geschiedenis Ontstaan De eerste Odd Fellows loge in Nederland was de Paradijs Loge nr. 1 in Amsterdam. Deze werd op 19 maart 1877 opgericht door Levi Elkan en Gerrit Eliazer van Erpen, beiden diamantbewerkers die in de Verenigde Staten lid waren van een Odd Fellows loge. Het plan voor de oprichting ontstond in 1876, maar de Nederlandse regering verbood het aanvankelijk. Hier kwam zij echter later van terug. Met hulp van de Duits-Amerikaanse F.S. Ostheim, oprichter van de Duitse Odd Fellows grootloge, lukte het om de eerste loge in Nederland op te richten.
Hierna werden meerdere loges opgericht en op 2 mei 1900 verenigden deze loges zich in de Odd Fellows Grootloge der Nederlanden. Als eerste grootmeester werd de Amsterdamse advocaat Isaac Tobias Philips (1855-1904) gekozen. Op 2 september 1911 volgde de oprichting van de eerste Belgische loge, loge Belgia nr. 201 te Antwerpen, naar aanleiding hiervan werd de naam van de orde gewijzigd in Grootloge van Nederland en België. In 1922 werden de eerste drie kampementen opgericht.
De Eerste Wereldoorlog zorgde voor een aanzienlijke ledengroei, mogelijk ook omdat er vrede uitging van de orde. In Nederlandse Odd Fellows-gezinnen werden veel gevluchte broeders uit België opgenomen. In 1927 telde de Nederlands-Belgische jurisdictie meer dan 2000 leden in 54 loges.
Ook in Nederlands-Indië ontwikkelde de orde zich, zij het op bescheiden schaal. Op 25 december 1922 werd de loge India nr. 1 gesticht te Batavia. Laten werden nog enkele loges en een kampement gesticht.
Op 27 en 28 januari 1920 werd in Amsterdam de eerste Rebekkahloge opgericht, Hollandia Rebekkahloge nr. 1. Nederland werd daarmee het derde land ter wereld dat een Rebekkah Loge had. In 1922 gingen de gezamenlijke Amsterdamse loges over tot aankoop van het pand Keizersgracht 428-430 en namen dit in gebruik als Odd Fellowhuis. Dit pand bood eind jaren '30 onderdak aan 13 loges en een kampement, en bevatte vier tempels en verschillende vergaderzalen.
Verdere ontwikkeling In de Tweede Wereldoorlog werden de activiteiten van de orde door de Duitse bezetters verboden, zoals ook de vrijmetselarij en andere gelijksoortige organisaties. Logegebouwen en andere bezittingen werden in beslag genomen.
Na de bevrijding in 1945 was het aantal leden drastisch afgenomen, en van de 62 loges en clubs die in 1939 bestonden waren er nog 36 over. Er werd enkele loges samengevoegd en er werd een nieuw hoofdbestuur gevormd dat op 10 oktober 1945 in Amsterdam werd geïnstalleerd. De orde was volledig berooid, en moest feitelijk opnieuw beginnen. Het Odd Fellowhuis in Amsterdam was een zware financiële last geworden en werd noodgedwongen verkocht. Na lange procedures werd uiteindelijk een schadevergoeding verkregen via de overheid.
Het aantal loges en clubs nam in de tweede helft van de twintigste eeuw weer gestaag toe, tot ca. 100 eind jaren '90. Hierna is echter een duidelijke daling ingezet.
Op 16 februari 2019 werd in Bredene - nabij Antwerpen - de eerste gemengde loge van Nederland en België opgericht, loge nr. 201 Brabo. Anno 2026 kent de orde echter geen activiteiten meer in België. Op 19 maart 2019 werd de oudste loge van België - loge Belgia nr. 201 in Antwerpen - opgeheven na meer dan honderd jaar te hebben bestaan. De eerder genoemde loge Brabo is nu gevestigd in Breda.
Grootmeesters Een overzicht van de grootmeesters van Odd Fellows Grootloge van Nederland en België tot de jaren '80 van de twintigste eeuw. Periode Grootmeester 1900-1904 Mr. Isaac Tobias Philips (1855-1904) 1904-1914 Jean Odink1915-1917Mr. Johann Gerhard Holthuis (1860-1932)1917-1940Dr. Piet IJssel de Schepper (1866-1944)1940-1945sedes vacante1945-1950Dr. Folkert van Wering (1875-1958)1950-1960Hendrik Clewits1960-1968Egbertus Henderikus Waalkens 1968-1972Jan Janssen 1972-1976Peet J.M. Machielsen 1976-1982Abraham Salomon de Lange
Verwante organisaties Vanuit de Odd Fellows Grootloge van Nederland en België zijn verschillende verwante organisaties voortgekomen.
Vereniging Thomas Wildey miniatuur|Acaciahof, Dieren De vereniging Thomas Wildey werd in 1901 opgericht en had aanvankelijk als doel om kinderen van leden van de orde in de zomervakantie naar een vakantiekamp te kunnen laten gaan. Al snel werd echter deze doelstelling veranderd in het oprichten van een rust- en herstellingsoord voor Odd Fellows. Dit leidde er toe dat huize Acaciahof aan de Zutphensestraat in Dieren op 5 augustus 1917 als zodanig in gebruik werd genomen. In de Tweede Wereldoorlog liep het pand zware schade op en werd in 1951 herbouwd als serviceflat.
Begin jaren '70 werd een nieuwe serviceflat gebouwd, het gebouw 'Thomas Wildey' aan de Jac. P. Thijssestraat 100 in Deventer wat op 28 september 1974 in gebruik werd genomen. De vereniging huurde het pand en was verantwoordelijk voor de exploitatie ervan. Na verloop van tijd ontstonden echter gevoelige exploitatieverliezen en op 15 oktober 1998 werd het beheer van de flat overgedragen aan de eigenaar ervan.
De statuten van de vereniging Thomas Wildey werden in 2000 vernieuwd. De doelstelling van de vereniging is nu om mensen te ondersteunen die behoefte hebben om een weekje in een aangename omgeving te verblijven en niet over de financiële middelen daarvoor beschikken. Daarnaast draagt zij bij aan maatschappelijke projecten vanuit Odd Fellows loges.
Vondeloord In 1920 kregen enkele Odd Fellows uit Beverwijk toestemming om te kamperen op op het terrein van jonkheer van Boreel (1855-1938) in Wijk aan Zee. In 1922 was de eigenaar bereid om een stuk grond te verkopen aan de Vondel loge uit Beverwijk en de Patria loge uit Amsterdam. Initieel waren er plannen voor een kindertehuis op dit terrein, maar deze kwamen niet van de grond. De kampeerfunctie ervan ontwikkelde zich echter steeds verder. Na een grondruil in de jaren '60 kwamen er steeds meer voorzieningen op het terrein. De camping bestaat anno 2026 nog steeds onder de naam Vondeloord en is uitsluitend toegankelijk voor Odd Fellows.
In het verleden was er ook een kampeerterrein in Epse, dit is begin eenentwintigste eeuw verkocht aan een projectontwikkelaar ten behoeve van woningbouw.
Historisch