Het bleek wasbekertje (Orbilia leucostigma) is een schimmel uit de familie Arthrobotryaceae. Het is een saprotrofe soort die groeit op dood hout. De vruchtlichamen groeien vaak in groepen op vochtig, ontschorst hout van zowel loof- als naaldbomen en worden slechts zelden op nog aanwezige schors aangetroffen.
Taxonomie De soort werd door Elias Magnus Fries in 1815 beschreven onder de naam Peziza leucostigma. In 1849 plaatste Fries de soort in het geslacht Orbilia als Orbilia leucostigma.
Orbilia leucostigma is nauw verwant aan Orbilia xanthostigma. Vanwege de grote morfologische overeenkomst zijn beide in het verleden onder meer als variëteiten of ondersoorten van één soort behandeld. Onderzoek aan ITS- en LSU-rDNA van Europese en Macaronesische collecties ondersteunt echter de behandeling als twee afzonderlijke soorten.
Kenmerken Uiterlijke kenmerken De apothecia zijn zeer klein, wasachtig en bleek van kleur. Verse vruchtlichamen zijn witachtig tot zeer bleek roze of lila. Dit vormt het belangrijkste macroscopische verschil met O. xanthostigma, waarvan de apothecia geel tot geeloranje zijn.
Microscopische kenmerken De ascosporen zijn zeer klein, sterk gebogen en hebben een wrattig oppervlak. De asci, sporen en parafysen vertonen verder nauwelijks duidelijke morfologische verschillen met die van O. xanthostigma. Ook de ongeslachtelijke vorm is bij beide soorten sterk vergelijkbaar en wordt als Dicranidion-achtig beschreven.
Door de sterke gelijkenis met verwante soorten is microscopische controle nodig voor een betrouwbare determinatie.
Verspreiding en ecologie Het O. leucostigma–O. xanthostigma-complex is uit verschillende werelddelen gemeld. Moleculair onderzoek heeft binnen dit complex echter een aanzienlijke cryptische diversiteit aangetoond. Hierdoor zijn vooral oudere meldingen buiten Europa niet altijd met zekerheid aan O. leucostigma in strikte zin toe te wijzen.
In Nederland wordt het bleek wasbekertje vooral in loofbossen aangetroffen, waar het saprotroof groeit op dood hout van loofbomen en -struiken. Op basis van gevalideerde Nederlandse waarnemingen uit de periode 2004–2023 wordt de soort als zeer zeldzaam beschouwd.
Categorie:Arthrobotryaceae Categorie:Schimmelsoort