De Gedenkzuil Royal Household Cavalry (ook Household Cavalry Monument) is een Eerste Wereldoorlog-monument in Zandvoorde, een deelgemeente van Zonnebeke. Het staat op een heuvelrug ongeveer 250 meter ten zuiden van de kerk van Zandvoorde, achter de huizenrij van de Komenstraat. Het is bereikbaar via een poortje en een pad van 100 meter lang naast Komenstraat nummer 2. Het gedenkteken is sinds 5 maart 2010 beschermd als monument.
Historische achtergrond De Household Cavalry, de bereden koninklijke lijfwacht, gold als de meest vooraanstaande eenheid binnen de Britse cavalerie en telde veel officieren van adellijke afkomst. Ze bestond uit drie regimenten: de 1st Life Guards, de 2nd Life Guards en de Royal Horse Guards (bijgenaamd The Blues). Bij de mobilisatie in de zomer van 1914 werd uit deze regimenten eerst een samengesteld regiment gevormd dat naar België vertrok. Omdat de oorlog langer duurde dan verwacht, werd al snel ook de rest van de Household Cavalry ingezet.
Tijdens de Eerste Slag om Ieper vormden de drie regimenten de 7th Cavalry Brigade. Op 27 oktober 1914 losten ze de 6th Cavalry Brigade af op de heuvelrug bij Zandvoorde. De oorlog evolueerde toen al naar een loopgravenoorlog, zodat de ruiters als infanteristen werden ingezet en de vijand vanuit primitieve loopgraven met mitrailleurs moesten bestrijden.
In de vroege ochtend van 30 oktober 1914 volgde een massale Duitse aanval vanuit het zuidoosten. Na een zware beschieting rukten twee regimenten van de Duitse 39ste divisie, gesteund door drie Jägerbataillone, op tegen de Britse stellingen. De Duitse overmacht was zo groot dat na twee uur het bevel tot terugtrekking werd gegeven, en de heuvelkam viel die dag volledig in Duitse handen. Twee eskadrons van de 1st en 2nd Life Guards en een mitrailleursectie van de Royal Horse Guards waren echter geïsoleerd geraakt en ontvingen het bevel niet. Ze vochten door tot de laatste man; ongeveer 120 soldaten kwamen om.
Onder de gesneuvelden waren enkele bekende edelen, onder wie Lord Hugh Grosvenor, broer van de hertog van Westminster, die het eskadron van de 1st Life Guards aanvoerde. Ook Lord Charles Worsley, oudste zoon van de graaf van Yarborough, sneuvelde. Hij voerde de mitrailleursectie van de Royal Horse Guards aan, die al zeven dagen onafgebroken in de loopgraven lag. Via zijn familie was hij verwant aan Douglas Haig, de latere Britse opperbevelhebber.
Het graf van Lord Worsley De Duitse Oberleutnant Sigmund von Prankh, zelf een baron, liet Lord Worsley begraven in een graf met een houten kruis. Von Prankh sneuvelde enkele dagen later. De familie Worsley kreeg later langs diplomatieke weg een gedetailleerd plan met de ligging van het graf. Zo kon het graf na de oorlog worden teruggevonden op het door beschietingen volledig omgewoelde slagveld. Van de andere Britse vermisten werd geen spoor meer gevonden. Het Duitse kruis stond nog grotendeels overeind en werd in januari 1919 vervangen door een ander houten kruis.
thumb|De gedenkzuil in de jaren 1925-1930(collectie In Flanders Fields Museum) Lady Worsley kocht de grond waarop het graf van haar man lag. In de zomer van 1921, bij de concentratie van Britse oorlogsgraven in de streek rond Ieper, werd het graf overgebracht naar Ypres Town Cemetery Extension. Op de oorspronkelijke plaats van het graf werd vervolgens het gedenkteken voor de Household Brigade opgericht. Het werd op 4 mei 1924 onthuld in aanwezigheid van Britse en Belgische militairen, oud-strijders, nabestaanden en hoogwaardigheidsbekleders; onder meer Douglas Haig hield er een toespraak. De ontwerper van het monument is niet bekend.
Uiterlijke kenmerken thumb|De gedenkzuil met de namen van de gesneuvelden(collectie In Flanders Fields Museum) De toegang bestaat uit een smeedijzeren poortje tussen twee muurtjes van witte natuursteen met het opschrift "THE HOUSEHOLD CAVALRY MONUMENT", en een registerkastje met een bronzen deurtje. Een kiezelpad van 100 meter, afgeboord met witte natuursteen, leidt naar het gedenkteken, dat in een klein perk omgeven door sparren staat.
Het monument is volledig opgetrokken uit witte natuursteen en staat op een rechthoekig podium met enkele treden. Op een veelhoekige, geprofileerde sokkel staat de rechthoekige zuil met afgeschuinde hoeken. Ze wordt onderaan gesteund door twee hoeksteunen met afgeronde top en heeft pilasters tegen de zijkanten. Bovenaan staat een klein kruis met drielobbig maaswerk in de hoeken.
Op de zuil staan per regiment de namen van de gesneuvelden: 1st Life Guards, 2nd Life Guards en Royal Horse Guards. Onderaan op de sokkel staat: "To those of the 1st and 2nd Life Guards & Royal Horse Guards who died fighting in France & Flanders. 1914. Many of them fell in defence of the ridge upon which this cross stands." Het monument is 871 centimeter hoog, 305 centimeter breed en 357 centimeter diep.
Zie ook Eerste Slag om Ieper Captain Ewen J Brodie-monument Gedenkzuil 85th Canadian Infantry Battalion
Externe links Gedenkzuil Royal Household Cavalry – Inventaris Onroerend Erfgoed
Categorie:Eerste Wereldoorlog-monument in België Categorie:Onroerend erfgoed in Zonnebeke Categorie:Beschermd monument in Vlaanderen Categorie:Zonnebeke Categorie:1914 Categorie:Veldslag in België tijdens de Eerste Wereldoorlog