thumb|right|Inspectie van het Vrouwenkorps KNIL in Camp Columbia door luitenant-generaal L.M. van Oyen, 8 augustus 1945.
Camp Columbia was een omvangrijk militair kamp en bestuurlijk complex in Wacol, een buitenwijk van Brisbane in de Australische deelstaat Queensland. Het kamp werd in 1942 aangelegd voor troepen van de United States Army en was tijdens de Tweede Wereldoorlog in gebruik als hoofdkwartier, opleidings- en doorgangskamp. Vanaf 1944 was het de tijdelijke zetel van de Nederlands-Indische regering in ballingschap en de belangrijkste Nederlandse militaire en bestuurlijke basis in Australië. Het Nederlandse gebruik duurde tot omstreeks het midden van 1946.
Amerikaans gebruik Camp Columbia kwam in oktober 1942 in gebruik. Het uitgestrekte complex lag aan weerszijden van de huidige Ipswich Road en was verdeeld in verschillende deelkampen. Er waren onder meer een algemeen militair ziekenhuis, andere medische voorzieningen, verbindingseenheden en een officiersopleiding gevestigd.
In 1943 vestigde het hoofdkwartier van het Amerikaanse Zesde Leger zich in Camp Columbia. Nadat dit leger in juli 1944 naar Hollandia op Nieuw-Guinea was overgeplaatst, kwam het kamp grotendeels vrij voor ander gebruik.
Nederlands-Indisch bestuurscentrum In juli 1944 werd het kamp aan de Nederlands-Indische autoriteiten toegewezen. Vanaf augustus namen medewerkers onder leiding van luitenant-gouverneur-generaal Huib van Mook er hun intrek. Australië stelde het terrein op grond van een regeling voor wederzijdse materiële hulp kosteloos beschikbaar. Op 14 september 1944 formaliseerde koningin Wilhelmina bij decreet de vorming van de Nederlands-Indische regering in ballingschap onder leiding van Van Mook.
Verschillende organisaties verhuisden vanuit Melbourne naar Camp Columbia. Daartoe behoorden de inlichtingendienst Netherlands East Indies Forces Intelligence Service (NEFIS), de Netherlands Indies Civil Administration (NICA) en de Netherlands Indies Government Information Service (NIGIS). Ook onderdelen van het Koninklijk Nederlandsch-Indisch Leger werden er gelegerd. Uiteindelijk werkten en verbleven ongeveer tweeduizend militairen en burgerfunctionarissen in het kamp.
Vanuit Camp Columbia werden de terugkeer van het Nederlandse koloniale bestuur en de naoorlogse wederopbouw van Nederlands-Indië voorbereid. Voor de opknapwerkzaamheden in het kamp werd het Nederlands-Indisch Arbeidsbataljon ingezet. Volgens het National Archives of Australia bestond dit bataljon onder meer uit geïnterneerde niet-Europese onderdanen van Nederlands-Indië en Indonesiërs die zich tegen het Nederlandse gezag hadden verzet, onder toezicht van Nederlandse officieren.
Na de Japanse capitulatie en de Indonesische onafhankelijkheidsverklaring in augustus 1945 ontstond de Indonesische Onafhankelijkheidsoorlog. De regering in ballingschap bleef tot het einde van de Tweede Wereldoorlog in Camp Columbia gevestigd. Nederlandse organisaties gebruikten het terrein nog tot omstreeks het midden van 1946. In deze periode werden er tevens vluchtelingen uit Nederlands-Indië tijdelijk ondergebracht. De laatste Nederlandse militairen verlieten Australië in 1947. Volgens het National Archives of Australia was Camp Columbia de enige plaats waar Australië ooit een buitenlandse regering in ballingschap huisvestte.
Naoorlogs gebruik De Australische landmacht gebruikte delen van het kamp vanaf eind 1945 voor de demobilisatie van terugkerende militairen. Tussen 1947 en 1949 verwierf zij ongeveer vier vierkante kilometer van het voormalige kampterrein. Het Wacol Army Camp werd in 1950 sterk uitgebreid voor de invoering van de dienstplicht. Ongeveer 40.000 dienstplichtigen kregen er een militaire opleiding. Het complex werd in de jaren 1970 omgedoopt tot Sanananda Barracks en werd in 1999 officieel gesloten.
Een ander gedeelte, ongeveer een tiende van het voormalige kampterrein, werd vanaf 1949 gebruikt als opvangkamp voor Europese ontheemden. Dit ontwikkelde zich in de vroege jaren 1950 tot het Wacol Migrant Centre, destijds het grootste opvangcentrum voor immigranten in Queensland. In 1952 verbleven er bijna tweeduizend mensen. Vanaf 1975 werden er ook Vietnamese vluchtelingen opgevangen. Het centrum werd in 1987 gesloten.
Grote delen van het voormalige kampterrein zijn later herontwikkeld. In nabijgelegen onbebouwde gebieden zijn nog enkele funderingen en resten van de vroegere infrastructuur aanwezig.
Externe link Camp Columbia Heritage Association
Bronnen, noten en/of referenties
Categorie:Militaire basis Categorie:Tweede Wereldoorlog in Australië