De Broederschap van Vlaamse Pinkstergemeenten was een samenwerkingsverband van pinkstergemeenten in Vlaanderen. Het verband kwam voort uit ontmoetingen tussen Vlaamse pinkstergemeenten die vanaf 1969 jaarlijks werden gehouden en wordt in historische literatuur vanaf 1973 als Broederschap vermeld. In 1993 ging de Broederschap samen met de Belgische Christelijke Pinkstergemeenschap Elim op in het Verbond van Vlaamse Pinkstergemeenten (VVP).
Achtergrond De pinksterbeweging was in Vlaanderen reeds in de eerste helft van de twintigste eeuw aanwezig, maar bleef aanvankelijk beperkt van omvang. Volgens kerkhistoricus Cornelis van der Laan begon de beweging er vooral na de Tweede Wereldoorlog sterker te groeien. Buitenlandse zendelingen uit onder meer Nederland, Groot-Brittannië, Scandinavië en de Verenigde Staten speelden daarbij een rol. De verschillende gemeenten functioneerden lange tijd grotendeels onafhankelijk, waardoor de ontwikkeling van een gemeenschappelijk Vlaams organisatorisch verband geleidelijk verliep.
Een eerdere poging om Belgische pinkstergemeenten te verenigen was de in 1954 opgerichte Fédération des Eglises Pentecôtistes Evangéliques de Belgique. Na communautaire spanningen bleven daarin hoofdzakelijk Franstalige gemeenten over, die zich later als Assemblées de Dieu organiseerden.
Ontstaan en organisatie Vanaf 1969 werden jaarlijkse bijeenkomsten gehouden van vertegenwoordigers van Vlaamse pinkstergemeenten. Uit deze contacten ontwikkelde zich de Broederschap van Vlaamse Pinkstergemeenten. Een historisch overzicht van de Belgische protestantse kerken situeert het formele ontstaan van de Broederschap in 1973. Van der Laan vermeldt dat de organisatie in 1979 een meer uitgewerkte structuur kreeg.
In het midden van de jaren 1980 omschreef godsdiensthistoricus David D. Bundy de Broederschap als een niet-jurisdictioneel samenwerkingsverband. Volgens zijn onderzoek namen op dat moment 23 plaatselijke kerken eraan deel. Daarmee behoorde de Broederschap destijds tot de belangrijkste organisatorische verbanden binnen de Vlaamse pinksterbeweging.
De organisatie beschikte over eigen bestuurs- en vergaderstructuren. Een deel van het archiefmateriaal is bewaard in het KADOC-Evadoc. Het archief van Sjaak Kaljouw bevat onder meer notulen en documenten in verband met zijn bestuursfuncties binnen de Broederschap en de Evangelische Alliantie Vlaanderen.
Relatie met Elim Naast de Broederschap ontstond aan het einde van de jaren 1970 de Belgische Christelijke Pinkstergemeenschap Elim. De twee verbanden overlapten gedeeltelijk. Bundy stelde in 1986 vast dat acht van de 23 bij de Broederschap aangesloten gemeenten tevens deel uitmaakten van Elim. Andere historische bronnen melden eveneens dat een aanzienlijk deel van de bij de Broederschap betrokken gemeenten banden met Elim had.
Van der Laan plaatst de oprichting van Elim rond 1978-1979 en beschrijft de organisatie als een koepel voor verschillende gemeenten in en rond Antwerpen. De nauwe contacten tussen beide organisaties vormden uiteindelijk de achtergrond voor hun samengaan.
Fusie en opvolging In 1993 fuseerden de Broederschap van Vlaamse Pinkstergemeenten en Elim tot het Verbond van Vlaamse Pinkstergemeenten (VVP). De eigen geschiedschrijving van het VVP omschrijft de oprichting van het nieuwe verband als een samensmelting van twee pinksterorganisaties die in de voorafgaande periode steeds nauwer waren gaan samenwerken.
Met de oprichting van het VVP hield de Broederschap als afzonderlijk kerkelijk verband op te bestaan. De nieuwe organisatie zette de samenwerking tussen plaatselijke pinkstergemeenten voort en ontwikkelde in de daaropvolgende jaren een uitgebreidere organisatiestructuur.
Betekenis De Broederschap vormde een fase in de institutionalisering van de pinksterbeweging in Vlaanderen. Waar Vlaamse pinkstergemeenten aanvankelijk grotendeels zelfstandig en onder uiteenlopende buitenlandse invloeden functioneerden, ontstond vanaf het einde van de jaren 1960 een structurelere onderlinge samenwerking. Bundy's onderzoek uit de jaren 1980 laat zien dat de Broederschap toen een substantieel deel van de georganiseerde Vlaamse pinkstergemeenten verenigde.
De geschiedenis van de organisatie is ook gedocumenteerd in academisch en archivalisch onderzoek. Ignace Demaerel wijdde in 1990 een licentiaatsverhandeling aan de geschiedenis van de Vlaamse pinksterbeweging; het voor dat onderzoek verzamelde materiaal wordt gedeeltelijk door KADOC-Evadoc bewaard.
Literatuur
Zie ook Verbond van Vlaamse Pinkstergemeenten Pinksterbeweging Protestantisme in België
Externe link Verbond van Vlaamse Pinkstergemeenten
Categorie:Pinksterbeweging Categorie:Pinksterkerk Categorie:Protestantisme in België Categorie:Voormalige Belgische organisatie